تاريخ ۲۴ ساعته کره زمين   

تاریخ 24 ساعته کره زمین

برگردان: حمید همایونی

  از کتاب : A short history of nearly everything. Bill Bryson

 

First published in Golbang newsletter  

Issue 64, October 2005

 

 

دانشمندان تخمین می زنند که از عمر کره زمین حدود 5/4 میلیارد سال می گذرد. تصور کنید که این 5/4 میلیارد سال را در یک شبانه روز فشرده ایم و ببینیم در این مدت ازنظر علمی وقایعی که کره خاک را همراه با حیات و کوه ها و اقیانوس ها و قاره ها به شکل امروزی آن درآورده اند چه بوده و با چه فاصله زمانی از یکدیگر و در چه مدت رخ داده اند.

 

 

An 80 cm Anomalocaris reconstruction of Burgess Shale times belonging to Earth Sciences Museum at the University of Waterloo, Canada.

 

 

خوب بیائیم با هم این روز پر هیجان را شروع کنیم.

 

حیات صبح زود ساعت 4 پدیدار می گردد. لیکن این نوع حیات تنها بصورت یک ارگانیزم تک سلولی بسیار ساده ای می باشد و تقریبا" تا 16 ساعت دیگر یعنی حدود ساعت 8 شب دیگر هیچ پیشرفتی در فرم حیات مشاهده نمی شود. کره خاکی تا حدود ساعت هشت و نیم شب یعنی پس از گذشت پنج ششم عمرش چیزی برای عرض اندام در عالم ندارد جز لایه ای نازک از میکربهای بی قرار. سپس نهایتا" نخستین گیاهان دریائی پدیدار گشته و 20 دقیقه بعد Jelly Fish  ها و سپس حیوانات دوره    Ediacaran1  پا به عرصه حیات می گذارند. (گفتنی است که فسیل این موجودات ابتدائی اولین بار توسط یک شخص استرالیائی بنام Reginald Sprigg  کشف گردید ) ساعت نه و چهار دقیقه شب Trilobites   ها یا همان بندپایان سه بخشی شناکنان وارد صحنه می شوند.

بلافاصله پس از آنها موجودات شکیل کشف شده در Burgess Shale   پدیدار می شوند. کمی مانده به ساعت 10 شب گیاهان کم کم روی خشکی نیز ظاهر شده و لحظاتی بعد درحالیکه کمتر از 2 ساعت به پایان روز باقی مانده اولین حیوانات خشکی (یعنی غیر دریائی) نیز پدیدار می گردند.

به همت حدود 10 دقیقه هوای مناسب و مطبوع تا حدود ساعت  10:24 کره زمین تحت پوشش جنگلهای انبوه Carboniferous  یا ذغال دار قرارمیگیرد که رسوبات همین جنگلها تمامی ذغال سنگ کنونی زمین را بدست می دهند .

دایناسورها به تدریج درست قبل از ساعت 11 شب وارد صحنه شده و فقط حدود 45 دقیقه  دوام می آورند. نسل دایناسورها 21 دقیقه مانده به نیمه شب منقرض شده و عصر پستانداران آغاز می گردد.

انسان یک دقیقه و 17 ثانیه مانده به نیمه شب پدیدار می شود. شنیدنی است که تمامی تاریخ مدون بشر در این مقیاس بیشتر از چند ثانیه به طول نمی انجامد و از آنهم جالبتر اینکه عمر طبیعی یک انسان فقط لحظه ای بسیار بسیار کوتاه را در برمی گیرد.

در طول این روز خارق العاده و سریع قاره ها به این سو و آن سو سرخورده  و بی محابا به یکدیگر برخورد میکنند. کوهها سربه فلک کشیده و سپس آب شده و فرو می ریزند. اقیانوسها می آیند و می روند و لایه های یخی عقب و جلو می زنند.

در طول این مدت تقریبا" در هردقیقه سه بار در جائی از کره خاکی جرقه عظیمی مشاهده می شود که نشانگر برخورد سنگ آسمانی بزرگی به اندازه سنگ آسمانی Manson   و یا شاید بزرگتر با کره زمین می باشد.

جای بسیار تعجب است که در چنین شرایط سخت و ناپایداری موجودات یا اصولا" هرچیز دیگری جان سالم به درببرد در حقیقت چیزهای زیادی هم دوام نمی آورند.

 

 

1- The Ediacaran period is the last geological period of the Neoproterozoic Era, just before the Cambrian. It ranges from approximately 635 to 542 million years before the present. Historically this name has been variously used by researchers, but its status as an official geological period was ratified in March 2004 by the International Union of Geological Sciences (IUGS) and announced on May 13, 2004, the first new such period declared in 120 years.

 

 

 

 

اطلاعاتی بیشتر، برگرفته از بخش فارسی اطلاعات عمومی اینترنتی ویکی پدیا:

http://fa.wikipedia.org

 

دیرین‌شناسی

دیرین‌شناسی یا دیرینه ‌شناسی به بررسی آثار و بقایای موجودات گذشته می پردازد و برپایه پیدایش و نابودی این آثار که سنگواره نامیده میشوند سن نسبی لایه های زمین را تعیین کرده همچنین محیط زیست موجودات دیرینه را مشخص میکند. دانش دیرین‌شناسی به شاخه های گوناگونی (گیاهی وجانوری) تقسیم میشود. فسیلها از دوره کامبرین دارای اهمیت میشوند ولی ظهور ناگهانی آثار موجودات در دوره کامبرین بیانگر ریشه دار بودن آنها در زمانهای پیش از این دوره می باشد.اما شواهد کمی در این رابطه وجود دارد که از جمله آنها میتوان شبه باکتریهائی با سن ۳.۸ میلیارد سال را نام برد. 

سنگواره یا فسیل

سنگواره یا فسیل به بازمانده‌های کانی‌شده جانوران و گیاهان یا بازمانده‌های دیگر مثلآ ردپا گفته می شود. فرآیند سنگواره‌شدن فرایندی کم‌اتفاق است زیرا کانی‌های طبیعی معمولآ تجزیه شده و دوباره وارد چرخه مواد می گردند. برای اینکه یک سازواره(ارگانیسم)، سنگواره شود میبایست روی آن هرچه سریعتر با مواد رسوبی پوشیده شود. سنگواره‌ها و روند سنگوارگی انواع گوناگونی دارند. سنگواره‌ها معمولآ از خود مواد بازمانده از سازواره تشکیل شده‌اند، ولی هستند سنگواره‌هایی که تنها شامل اثر و رد یک سازواره مثلآ رد پای یک دایناسور یا خزنده می شوند. به اینگونه سنگواره‌ها، سنگواره‌های ردّی می گویند. دانش بررسی سنگواره‌ها دیرین‌شناسی نام دارد.

ازمناسب ترین مکانهابرای تشکیل سنگواره ها میتوان به "حاشیه دلتاها" و "اطراف کوه‌های آتشفشانی قدیمی که خاکستر ازآنهامتصاعد می‌شود" و "دریاهای کم عمق" و "یخچالها" و "باتلاقها" نام برد از آثارسنگواره ها برای اثبات نظریه های زمین‌ساخت ورقه ای و تکامل تدیجی استفاده شده است. در علم زمین شناسی مطالعه دانشگاهی فسیلها در دو مبحث (درس) میکروفسیل و ماکروفسیل صورت می‌پذیرد.

بررسی دیرینشناسان نشان می دهد که نخستین دایناسورها پیرامون 230 میلیون سال پیش - که به دوران تریاسه معروف است - در بخشهایی از آرژانتین و برزیل کنونی بوجود آمده اند. در این میان از نخستین گونه های دایناسورها می توان به پگاه‌دزد   (Eoraptor)ها که از کوچک ترین نوع گوشتخوار بودند اشاره کرد، طول این جانداران به حدود یک متر می رسید.

سنگواره این نوع از دایناسورها برای نخستین بار در سال 1991 در دره ای که روزگاری یک رودخانه پر آب از آنجا می گذشت در آرژانتین پیدا شد. این دره که امروزه حوزه آبگیر ایسکیگوآلاستو  (Ischigualasto)  نام دارد خشک می باشد.

همچنین پژوهشهای دیرینشناسان نشان می دهد که حدود 65 میلیون سال پیش نسل این جانداران غولپیکر از دنیا رفته است و به باور برخی نظریه‌پردازان انواع پرندگان امروزی از نوادگان برخی از انواع گوشتخوار دایناسورها می باشند. هر چند بسیاری دیگر معتقد هستند که این نگره هنوز جای بحث بسیار دارد. اینکه دایناسورها در کدام بخشهااز کره زمین می زیستند پرسش پیچیده ای نیست، چرا که سنگواره‌های این جانوران در تمامی قاره ها مشاهده شده اند. بویژه اگر دقت کنیم که در آن دوران - 230 میلیون سال گذشته - قاره های کنونی به یکدیگر پیوسته بودند و طی 165 میلیون سال رفته‌رفته از یکدیگر فاصله گرفته اند.

 

 

دورانی که دایناسورها در آن می زیستند دوران میان‌زیوی (Mesozoic) نامیده می شود که شامل سه دوره گوناگون به نام های تریاسه و ژوراسیک و کرتاسه نامیده می شود. سه دوره نامبرده بترتیب مربوط به 215، 150و 70 میلیون سال پیش بود است. تمامی دایناسورها در تمام دوره هایی که از آنها یاد کردیم نمی زیستند، بعنوان نسل مثال گونه ای دایناسور ها بنام استگوسور ( Stegosaurus) که در دوران ژوراسیک می زیستند حدود 80 میلیون سال پیش از آغاز دوران کرتاسه از بین رفته است.

نامگذاری به ظاهر عجیب دایناسورها معمولا" از ترکیب دو واژه لاتین یا یونانی صورت می گیرد که به یافتگاه سنگواره، وضع ظاهری و نوع بدن، شیوه تغذیه و بسیاری موارد دیگر مربوط می شود. امروزه زیستشناسان دقیقا" از همین روش نامگذاری برای نامگذاری جانوران بهره میگیرند. برای نمونه نام استگوسور از دو بخش یونانی و لاتین تشکیل یافته و به معنای مارمولکِ پوشیده است. شاید بتوان در فارسی این جانور را "پوشمولک" نام گذاشت. کاربرد پسوند -مولک به عنوان برابر saurus در فارسی میتواند کمک بسیاری در درست کردن یک سیستم نامگذاری فارسی برای این دسته از جانوران باشد.

 

 

لینک
سه‌شنبه ٢٥ بهمن ۱۳۸٤ - ویدا وحیدنیا